تربیت و پرورش کودکان حساسترین و شاید دشوارترین کاریست که در زندگی تجربه میکنید! اگر والد یا مراقب و پرستار کودک در منزل هستید، باید خیلی خوب بدانید که در رابطه با کودکان نباید منتظر باشید حرف زیادی رد و بدل شود، بلکه خیلی چیزها را از روی رفتارهای کودک باید تشخیص دهید. این کار، اگرچه در ابتدا غیرممکن و کلافهکننده به نظر میرسد، اگر در آن عملکرد موفقی داشته باشید از بسیاری از چالشهای شما با کودکتان در آینده کم میکند.
بیشتر کودکان، درست مثل بزرگسالان، نمیتوانند دقیق و روشن درباره احساساتی مانند اضطراب صحبت کنند. در واقع، خیلی از آنها حتی نمیدانند این احساس آزاردهنده که در بعضی موقعیتها تجربه میکنند، چه نام دارد. ممکن است دچار دلدرد شوند، بخواهند از مدرسه یا مهد کودک فرار کنند یا شبها درست نخوابند. در اینجا، به ۱۰ نشانه مهم اضطراب در کودکان میپردازیم که اگر والدین یا پرستار کودک در منزل به موقع متوجه آنها شوند، از شکلگیری مشکلات بلندمدت جلوگیری میکند.
نگرانی مداوم و بیشازحد
کودکان مضطرب، اغلب حتی در موقعیتهای عادی، مدام نگران هستند. نگرانیهایی از قبیل «اگر مامان دیر بیاد چی؟»، «اگر نمره خوب نیارم چی؟»، یا حتی «نکنه مریض بشم؟».
این نگرانیها چیزی بیش از سطح نگرانی طبیعی هستند و ذهن کودک را به تدریج درگیر میکنند تا در هر فعالیتی او را آزار دهند. نتیجه چیست؟ کودک در لحظه حال زندگی نمیکند، از بازی و شادی محروم میشود و بهجای آن با ذهنی شلوغ و مضطرب روزها را سپری میکند. گاهی این نگرانیها به شکل سوالات تکراری درباره یک موضوع واحد هم بروز میکنند که این، یک نشانه واضح برای والدین و مراقبان آگاه است.
شکایات جسمی مکرر بدون علت پزشکی
یکی از نشانههای بسیار رایج اضطراب در کودکان، بروز علائم جسمیست که بیدلیل و بدون منشأ جسمانی رخ میدهند. شاید تا به حال دیده باشید کودک شما از دلدرد، سردرد، حالت تهوع یا تپش قلب شکایت کند در حالیکه نه غذای مسموم خورده و نه موقعیتی وجود داشته که منجر به این عوارض شده باشد.
این شکایات که میتوانند نشانه اضطراب در کودکان باشند، معمولا زمانی بیشتر میشوند که کودک در آستانه موقعیتی اضطرابآور مانند امتحان، رفتن به مدرسه و مهدکودک یا موقعیتهای مشابه دیگر قرار میگیرد. اگر مراجعه به پزشک و انجام آزمایشها نتیجهای نداشت، احتمالا بهعنوان پرستار کودک در منزل یا والد آگاه، به اضطراب شک کنید و برای ریشهیابی این حس اقدام کنید.
اجتناب از موقعیتهای اجتماعی
کودکان مضطرب معمولاً تمایلی به شرکت در جمعها، رفتن به مهمانی یا حتی تعامل با همسالان خود در مهدکودک، خانه بازی یا هر جای دیگری ندارند. ممکن است کودک شما که روزی از بازی در پارک لذت میبرد، حالا بهانهتراشی کند و بگوید حوصله ندارد یا خسته است. اغلب والدینی که کودکشان از رفتن به مهدکودک و مدرسه امتناع میکند، بیش از اینکه به خجالتی بودن یا تنبلیاش شک کنند، باید این موضوع را نشانه مهم اضطراب در کودک بدانند.
اختلالات خواب
بیخوابی، بیدار شدن مکرر در شب، کابوسهای پیدرپی یا حتی ترس از تنها خوابیدن، از علائم شایع اضطراب در کودکان هستند. این موضوع در درازمدت باعث خستگی روزانه، بهانهگیری و عملکرد ضعیف در تحصیل و سایر فعالیتهای کودک میشود و اگر به موقع پیگیری و درمان نشود، مقابله با آن سختتر خواهد شد.
اضطراب کودک باعث میشود مغز او در زمان خواب، بهجای آرامسازی، به تحلیل مسائل نگرانکننده ادامه دهد.
حتی کودکان کوچکتر ممکن است شبها چندین بار از جا بپرند یا برای اطمینان، حضور والدین را در کنارشان چک کنند.
تحریکپذیری و واکنشهای شدید
گاهی هم اضطراب در کودکان نشانههای واضحتر و فریادهای بلندتری دارد! این احساس ناخوشایند میتواند به شکل عصبانیتهای ناگهانی، گریههای بیدلیل یا پرخاشگری و واکنشهای مبالغهآمیز بروز میکند.
کودکی که به خاطر اضطراب زیاد، ظرفیت تحملش پایین آمده، حتی برای موضوعات کوچک مانند ریختن آب، دعوا یا قهر میکند. در بسیاری از موارد، این رفتارها به اشتباه به لجبازی تعبیر میشوند، در حالی که کودک در حال تجربه اضطراب درونی است که به شکل واکنشهای بیرونیِ بیش از حد، نمود پیدا میکند.
افت تحصیلی و مشکلات تمرکز
کودک مضطرب نمیتواند تمرکز خود را روی درس یا فعالیتهای نیازمند دقت و تمرکز، حفظ کند. ذهن او همواره درگیر نگرانیهاست و در لحظه حال حضور ندارد. این موضوع باعث میشود تمرکز، یادگیری و در نهایت عملکرد تحصیلی کودک دچار افت محسوس شود.
حتی ممکن است کودک مضطرب در کلاس خیالپردازی کند، از جای خود بلند شود یا فعالیتهایش را ناقص تحویل دهد. معلم و پرستار کودک در منزل که وظیفه همراهی در انجام تکالیف را به عهده دارد، اولین کسانی هستند که میتوانند چنین نشانههایی را تشخیص دهند.
وابستگی شدید به والدین و ترس از جدایی
اضطراب جدایی کودکان و ترس از دور شدن از والدین، مخصوصا در سنین پیشدبستانی و دبستان، میتواند نشانه مهم اضطراب در کودکان باشد. این کودکان ممکن است هنگام خداحافظی در مدرسه گریه کنند، بخواهند همراه شما باشند یا به بهانههای مختلف از ترک شما و خانه خودداری کنند. این وابستگی اگر ناایمن، بیش از حد و طولانی باشد، میتواند رشد اجتماعی کودک را مختل کند و به شکلگیری اختلال اضطراب جدایی شدید منجر شود.
عدم اعتمادبهنفس کودک
کودکان مضطرب معمولاً احساس میکنند به اندازه کافی خوب نیستند یا محبوبیت لازم را ندارند. ممکن است مدام خود را با دیگران مقایسه کنند و بگویند «من بلد نیستم»، «من همیشه خراب میکنم» یا «همه از من بهترن».
این احساس بیارزشی میتواند ریشه در اضطراب کودکان داشته باشد و در صورت ادامه، منجر به افسردگی شود. نقش والدین و پرستار کودک در منزل در بازسازی اعتماد به نفس چنین کودکانی، بسیار قابل توجه است.
کنارهگیری از بازی وفعالیتهای مورد علاقه
شاید در برههای از زندگی متوجه شوید که کودکتان دیگر به بازیهای مورد علاقهاش نمیپردازد، یا ورزش و سرگرمیهایی را که قبلاً از آنها لذت میبرد کنار گذاشته و از انجام آنها امتناع میکند. در اضطرابهای مزمن، کودکان انرژی روانی خود را از دست میدهند و احساس شادی در آنها کاهش مییابد. حتی ممکن است بازیهای ساده هم برایشان استرسآور باشد. این علامت اضطراب در کودکان میتواند پیشزمینهای برای اختلالات عاطفی باشد.
ترسهای نامعقول و رفتارهای اجتنابی غیرطبیعی
ترس از آسانسور، حیوانات، تاریکی یا حتی صداهای بلند، اگر با شدت غیرعادی و رفتارهای اجتنابی مبالغهآمیز همراه باشد، باید به عنوان نشانه مهم اضطراب در کودکان جدی گرفته شود.
کودک ممکن است مسیر مدرسه را تغییر دهد که از کنار یک سگ نگذرد، یا شبها از خوابیدن در تاریکی وحشت داشته باشد و به آغوش شما بچسبد. این ترسها معمولاً ریشه در اضطراب دارند و بهجای بیاعتنایی یا اجبار، باید با تکنیکهای رفتاری مناسب مدیریت شوند.
اضطراب کودک را جدی بگیرید
اضطراب در کودکان فقط یک احساس معمولی و گذرا نیست، بلکه یک زنگ خطر و تهدید جدی برای رشد و تکامل کودک است و میتواند رشد اجتماعی، تحصیلی و عاطفی او را تحت تأثیر قرار دهد. والدین، معلم و پرستار کودک در منزل، اولین افرادی هستند که میتوانند با دقت در رفتارهای روزمره کودک، به شناسایی این اختلال کمک کنند. در صورت مشاهده هر کدام از موارد یادشده در این صفحه به صورت مکرر یا غیرطبیعی، مشورت با روانشناس کودک ضروری است. تشخیص زودهنگام و درمان به موقع، میتواند آیندهای سالمتر و شادتر برای کودک شما رقم بزند و رشد و تکامل سالم او را تضمین کند. موسسه سفیران آرامش، با کادر مجرب و آموزشدیده در حوزه روانشناسی کودک، آماده ارائه خدمات پرستاری کودک در منزل و همراهی مطمئن برای والدین است. تیم متخصص ما کوچکترین اختلالات کودکان را به سرعت تشخیص داده و بهترین اقدامات را نسبت به برطرف کردن آن، به موقع انجام میدهند. جهت برقراری ارتباط و دریافت خدمات از این موسسه به صفحه تماس با ما در وبسایت مجموعه مراجعه نمایید.
بدون دیدگاه