قلبی که بیشتر کار کرده، بیشتر نیازمند مراقبت و توجه است. سالمندی و پا به دوران محدودیتهای مختلف گذاشتن، فرایندی طبیعی است که نمیتوان از آن گریزی پیدا کرد. این دوران، وقتی با بیماریهای مزمنی همچون مشکلات قلبی همراه میشود، مراقبت و مدیریت روزمرهاش بیش از پیش حساس و ضروری میشود. سالمند قلبی، برخلاف یک بیمار قلبی جوان، به جز اینکه با عملکرد ضعیف قلب مواجه است، با محدودیتهای ناشی از کاهش ظرفیت جسمی، مشکلات شناختی، اختلالات دارویی و حتی تنهایی هم دست و پنجه نرم میکند که همین عوامل، شرایط را برای او دشوارتر میکنند.
در این مطلب از وبسایت موسسه سفیران آرامش قصد ما این است که به تمام جنبههای مهم و تخصصی مراقبت از سالمند بیمار قلبی بپردازیم و از نظر جسمی و روانی همه چیز را مورد بررسی قرار دهیم.
شناخت وضعیت قلب سالمند
بیماریهای قلب طیف گستردهای دارند و هرکدام با ویژگیهای متفاوت، نیازمند اقدامات متفاوت درمانی و مراقبتی هستند. درک دقیق از نوع بیماری قلبی سالمند، اولین گام در پرستاری از سالمند در منزل است. بیماریهایی مانند نارسایی قلبی (CHF)، بیماری عروق کرونر، آریتمی قلبی، کاردیومیوپاتی یا سکته قلبی، هر کدام پروتکل مراقبتی خاص خود را میطلبد و کوچکترین کوتاهی و اشتباه در آن میتواند منجر به حوادث جبرانناپذیر شود.
به عنوان مثال، در سالمند مبتلا به نارسایی قلبی، باید حواسمان به علائمی مانند تنگی نفس شبانه، ورم کردن اندام تحتانی، خستگی مزمن و بروز سرفههای خشک باشد. در مورد آریتمیهای قلبی، حتی یک سرگیجه ساده یا احساس ضربان نامنظم قلب میتواند علامت هشداری جدی باشد که متأسفانه، بسیاری از سالمندان این علائم را طبیعی میدانند و به موقع اطلاع نمیدهند.
مراقب یا پرستار سالمند در منزل باید یاد بگیرد که کوچکترین نشانهها را جدی بگیرد و با پایش مداوم نسبت به رفع آنها هوشیارانه عمل کند. ثبت روزانه علائم در یک دفترچه میتواند کار مفیدی برای پیگیری وضعیت بیمار باشد. این روزها، اپلیکیشنهای مخصوصی نیز برای پیگیری وضعیت قلبی بیماران طراحی شده که استفاده از آنها هم خالی از فایده نیست.
مراقبتهای تغذیهای
به طور کلی، سالمندان باید رژیم غذایی متعادل، محدود و دقیقی داشته باشند. این موضوع در مورد سالمندان بیمار قلبی اهمیت بیشتری دارد و با وسواس بیشتری باید به آن توجه شود. غذا برای این افراد به نوعی منبع انرژی و داروست و اگر به درستی انتخاب نشود میتواند مثل سم عمل کند. در این زمینه، باید مصرف سدیم (نمک) به شدت کنترل شود؛ مخصوصا در نارسایی قلبی که احتباس مایعات در بدن به شدت تهدید کننده است. غذاهای فرآوریشده مانند کنسروها، سوسیس و کالباس نیز باید به طور کامل حذف شوند.
چربیهای اشباع (مانند کره، خامه، دنبه و چربی حیوانی) و چربیهای ترانس (در فستفودها و روغنهای ناسالم)، عامل مهم انسداد عروق در افراد هستند. در مقابل، چربیهای مفید مانند امگا ۳ در ماهی، گردو و بذر کتان، اثرات ضد التهابی دارند.
سالمند بیمار قلبی باید فیبر کافی از سبزیجات، میوههای حاوی قند به میزان کم و غلات کامل دریافت کند. پرستار سالمند در منزل باید بداند که کماشتهایی در سالمندان قلبی رایج است و غذا باید به صورت وعدههای کوچک، با تنوع بالا و ظاهر اشتهابرانگیز تهیه شود تا ریسک شدت یافتن بیماری قلبی ناشی از تغذیه نامناسب کاهش یابد.
دارو درمانی برای مدیریت قلب بیمار
تمام بیماران قلبی از جمله سالمندان، برای تنظیم ریتم زندگی باید دارو مصرف کنند. اما داروها برای سالمند بیمار قلبی همانقدر که مفیدند، میتوانند خطرناک هم باشند؛ چرا که بسیاری از داروهای قلبی مانند دیورتیکها، بتابلوکرها یا داروهای ضد آریتمی و تنظیمکننده ضربان قلب، دارای عوارض و تداخلهای جدیاند.
مراقب یا پرستار سالمند در منزل باید به نکات زیر توجه کند:
- همیشه در یک ساعت مشخص مصرف شود؛ بهتر است با زنگ هشدار یادآوری شود.
- فهرست داروها بهروز باشد و روند استفاده از آن به طور منظم با پزشک یا داروساز در میان گذاشته شود.
- علائم احتمالی اوردوز یا عوارض جانبی (مثل سرگیجه، ضعف، تغییر خلق) شناسایی و ثبت شوند.
داروهای حساس نظیر نیتروگلیسیرین باید در دسترس باشند و مراقب نحوه استفاده از آن را بیاموزد.
فعالیت فیزیکی و برنامهریزی برای تحرک سالمند
در هر سنی که باشید، فعالیت بدنی منظم به سلامت قلبتان کمک میکند. سن سالمند بیمار قلبی نیز، تحرک داشتن باعث بهبود عملکرد قلب، تقویت عضلات، کاهش استرس و کنترل فشار خون میشود. اما این کار برای سالمندان بیمار قلبی، باید سفارشی، طبق برنامه و ایمن باشد.
پیادهروی آرام در فضای باز، ورزشهای آبی سبک (حتی راه رفتن در آب)، تمرینات تنفسی منظم، تمرینهای کششی ملایم و تمرینات حسابشده و سفارشی از گزینههای مناسب هستند. در صورتی که سالمند دارای آریتمی یا فشار ناپایدار است، نباید بدون مشورت پزشک فعالیت انجام دهد. همچنین، ورزش باید پس از مصرف دارو، با کفش مناسب، در زمان مشخص (ترجیحاً صبح) و در فضای امن انجام شود.اگر همراه یا پرستار سالمند هستید بدانید که هیچگاه ورزش نباید با علائمی مانند درد قفسه سینه یا سرگیجه ادامه پیدا کند.
مراقبت روانی
تأثیر استرس بر سلامت قلب، انکارناپذیر است. افراد با پا گذاشتن به سن معمولاً با احساساتی چون ناامیدی، انزوا، بیفایدگی یا ترس از مرگ درگیرند که در سالمند بیمار قلبی، این حالات تشدید میشود.
برای کاهش بار روانی، این اقدامات موثرند:
- همصحبتی و گوش دادن فعال به حرفهای سالمندان تأثیر عمیقی دارد.
- مشارکت سالمند حتی در امور ساده و کوچک روزمره، حس مفید بودن ایجاد میکند.
- جلسات مشاوره با روانشناس و تراپیست برای سالمندان میتواند موثر واقع شود.
- حضور در جمعهای دوستانه، دورههای مختلف اجتماعی با موضوعات متنوع یا حتی انجام کارهای هنری ساده (مثل نقاشی یا باغبانی) باعث بهبود شرایط روحی سالمند میشود.
اقدامات آگاهانه در شرایط اورژانسی
سالمند بیمار قلبی هر لحظه با کوچکترین تحریک در معرض خطر هستند. برای اینکه در مواجهه با شرایط اورژانسی بدانید اولویت با کدام اقدام است، باید آگاهی خود را در زمینه بیماری قلبی در سالمندان بهروز کنید. این علائم را نیز، به خاطر داشته باشید:
- درد فشاری شدید در قفسه سینه
- تعریق سرد
- تنگی نفس شدید
- بیهوشی یا ضربان نامنظم شدید
اقدامات حیاتی
- حفظ آرامش و قرار دادن سالمند در وضعیت نیمهنشسته
- مصرف قرص نیتروگلیسیرین زیر زبان
- تماس فوری با اورژانس (شماره مستقیم 115)
- باز نگهداشتن راه تنفس و آزاد کردن لباسهای تنگ
داشتن لوازم و ابزارهایی مانند کیت فشارسنج، دستگاه اکسیژن، تلفن همراه شارژ شده، کارت اطلاعات پزشکی سالمند در منزل الزامی است.
محیط زندگی آرام و به دور از تنش
خانه سالمند، به ویژه سالمند بیماری قلبی باید به شکل زیر طراحی شود:
- فاقد پلههای بلند یا سطوح لغزنده باشد.
- از نور طبیعی کافی و دلپذیر بهره ببرد و تهویه مطبوع داشته باشد.
- دمای محیط معتدل باشد (نه زیاد گرم و نه زیاد سرد)
- سرویس بهداشتی مجهز به دستگیره ایمنی و توالت فرنگی باشد.
- صدای تلویزیون یا هر صدای بلند و استرسزا در آن کنترل شود.
محیط آرام، ایمن و مهربان، به کاهش بار استرس و حملات قلبی کمک میکند.
پیشگیری و پایش وضعیت سلامتی
ویزیتهای دورهای قلب، اکوکاردیوگرافی، بررسی الکترولیتها، آزمایش خون و معاینات منظم در فواصل زمانی کوتاه، برای پایش عملکرد قلبی عروقی بسیار مهم است. همچنین، آموزش پرستار سالمند در منزل برای اندازهگیری فشار خون، شمارش ضربان قلب، ثبت وزن روزانه (در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی) نقش کلیدی در پیشگیری کردن دارد. تغییرات ناگهانی باید بلافاصله به پزشک اطلاع داده شوند.
مراقبتی فراتر از تغذیه و دارو درمانی
اگر مراقبت از سالمند بیماری قلبی فقط به مصرف دارو محدود شود، بهزودی شاهد افت کیفیت زندگی، بستریهای مکرر و حتی بروز وضعیتهای بحرانی در او خواهیم بود. پرستاری از سالمند بیمار قلبی نیازمند نگاهی جامع، انسانی و تخصصی است. ترکیب دانش پزشکی و دارویی، همدلی عاطفی و طراحی محیط مناسب، میتواند طول عمر و کیفیت زندگی سالمند را به طور چشمگیری بهبود بخشد. نقش خانواده و مراقبان نیز، در این میان حیاتی است. اگر شما هم نیاز به مراقبت تخصصی، دلسوزانه و ایمن برای سالمند بیمار قلبیتان دارید، با مجموعه سفیران آرامش تماس بگیرید تا آرامش خاطر را به خانه خود بیاورید.
بدون دیدگاه