برای والدین و مراقبان کودکان استثنایی، تجربه پرستاری از این کودکان هر لحظه با دشواریها و شیرینیهایی همراه است. چه کسی میتواند لذت لبخند این کودکان را بعد از چالشهای فراوانی که برای سادهترین کارهای روزمره داشتهاند، توصیف کند؟
با این وجود، پرستاری از کودکان استثنایی در منزل یک مسئولیت جدی و پیچیده است که خانوادهها برای به دوش کشیدن آن به حمایت حرفهای و آگاهی بالا نیازمندند. اگر به فکر ارتقای زندگی کودک استثنایی خود هستید و نمیخواهید در مسیر زندگی با او هر دوی شما دچار فرسودگی شوید، بهتر است از خدمات پرستاری تخصصی در منزل بهرهمند شوید. در این صفحه، تمام جنبههای مهم مراقبت از کودکان استثنایی را بررسی میکنیم تا به شما در تصمیمگیری آگاهانه تر کمک کنیم.
انواع اختلالات در کودکان استثنایی
کودکان استثنایی چه ویژگیهایی دارند و چرا با سایر همسن و سالان خود فرق میکنند؟ برای مراقبت از کودک استثنایی در منزل، قبل از هرچیز باید شناخت کافی از اختلالات این کودکان داشته باشید. برنامهریزی نحوه مراقبت از آنها و بایدها و نبایدهای این برنامه، تا حد زیادی به نوع اختلال کودک بستگی دارد.
شرایط جسمی و ذهنی کودکان استثنایی طیف گستردهای را شامل میشود. متخصصان، این شرایط را به طور کلی به شکل زیر طبقهبندی میکنند:
اختلالات ذهنی
اختلالات ذهنی نوعی از اختلالات هستند که روی کلیه مهارتهای ارتباطی، یادگیری و واکنشهای رفتاری کودکان تاثیر مستقیم دارند. اوتیسم و سندرم داون، شماختهشدهترین این اختلالاتاند که برای رویارویی با کودکان مبتلا به آن لازم است به شیوههای مخصوص ارتباطی و آموزشی تسلط داشته باشید.
اختلالات جسمی
فلج مغزی یا ناتوانیهای حرکتی نمونههای بارز اختلالات جسمی هستند که کودکان را از دیگر همسن و سالان خود متمایز میکنند. هرچند کودک مبتلا به اختلالات جسمی اغلب از نظر مغزی سالم است، ممکن است با چالشهایی در حرکت، تغذیه، حرف زدن و جابجایی مواجه باشد. پرستاری از کودکان استثنایی مبتلا به اختلال جسمی گاهی نیاز به تجهیزات کمک حرکتی و انجام تمرینات منظم فیزیوتراپی دارد.
اختلالات حسی
ناشنوایی یا نابینایی رایجترین اختلالات حسی در کودکان استثنایی شناخته شده که دنیای ارتباط و تجربه کودک را از سایرین متفاوت میسازد. کودکان استثنایی که از نظر حسی دچار اختلالاند، به مراقبتهای تخصصی و آموزش نحوه برقراری ارتباط به شکلی متفاوت نیاز دارند.
برای اینکه بتوانید از خدمات پرستاری از کودکان استثنایی در منزل بیشترین بهره را ببرید، باید پرستار باتجربه و متخصصی را استخدام کنید که شناخت لازم از انواع اختلالات را داشته باشد و نحوه برقراری ارتباط با هر کودک را بسته به شرایط او، بلد باشد.
نیازهای ویژه کودکان استثنایی
کودکان، نیازهای ویژه دارند و کودکان استثنایی علاوه بر نیازهای عادی، مجموعهای از نیازهای منحصربهفرد دیگر نیز دارند. طبقهبندی این نیازها، درک و برآوردهسازی آنها را تسهیل میکند:
- نیازهای فیزیکی: کودکان استثنایی ممکن است در انجام فعالیتهای روتین مثل غذا خوردن، لباس پوشیدن یا جابجا شدن نیاز به کمک داشته باشند. در موارد شدیدتر، رعایت رژیم غذایی خاص، مصرف به موقع دارو و اقدامات پیشگیرانه از بروز زخم بستر هم در فهرست نیازهای ویژه این کودکان قرار میگیرد.
- نیازهای روانی و عاطفی: کودکان، بهویژه کودکان دارای اختلالات خاص، بیش از هر چیزی به توجه، محبت و حمایت نیاز دارند. رفتارهای ناهنجاری که این کودکان گاهی از خود بروز میدهند، میتواند پاسخی به اضطرابهای درونی آنها باشد که در پی عدم احساس امنیت و دوستداشتهشدن شکل گرفته. مدیریت این رفتارها، با مهارتهای روانشناسی امکانپذیر است.
- نیازهای توانبخشی: گفتاردرمانی، کاردرمانی و انجام بازیهای هدفمند از جمله فعالیتهایی هستند که برای توانمندسازی کودکان استثنایی و تقویت مهارتهای ارتباطی و اجتماعی ضروریاند.
طراحی یک برنامه مراقبتی موثر در منزل برای کودکان استثنایی در گرو شناخت این نیازهای ضروری است.
وظایف پرستار کودک استثنایی
مهارتهای مورد نیاز برای پرستاری از کودکان استثنایی در منزل، با وظایف و مهارتهای پرستار عادی کودک تفاوت بزرگی دارد. کودکان استثنایی چیزی بیش از مراقبتهای فیزیکی روزمره را میطلبند. بنابراین؛ والد یا پرستار آنها باید به مجموعهای از مهارتهای تخصصی مسلط باشد:
- برخورداری از دانش پزشکی و پرستاری: شناخت اختلالات کودکان استثنایی، آشنایی با نیازهای ویژه هر کودک متناسب با شرایط خاص او، شناخت رژیم غذایی ایمن، مدیریت داروها و پایش علائم حیاتی در پرستاری از کودک استثنایی در منزل اهمیت بالایی دارد.
- مهارتهای ارتباطی ویژه: کودکان استثنایی به روشهای متفاوتی ارتباط برقرار میکنند. پرستار کودک باید توانایی درک زبان بدن کودک و استفاده از ابزارهای ارتباطی جایگزین (مانند زبان اشاره یا تابلوهای تصویری) را داشته باشد و در این پروسه صبور و بردبار باشد.
- مدیریت بحران: آشنایی و سابقه مدیریت شرایط بحرانی مانند تشنج یا حملات پنیک، یکی از مهارتهای مهم در پرستاری از کودکان استثنایی در منزل است. این شرایط نیاز به حفظ آرامش، آگاهی از اقدامات ضروری و سرعت عمل دارد.
- ایجاد تعامل مثبت: منظور از تعامل مثبت، ایجاد فضایی امن، حمایتگر و انگیزشی در منزل است که کودک فرصت رشد عاطفی و اجتماعی را در آن داشته باشد. فراهم کردن این محیط برای کودکان استثنایی، در مقایسه با سایر کودکان کمی دشوارتر و البته مهمتر است و نیاز به مهارت بیشتر دارد.
اگر مجددا موارد بالا را مرور کنید، میتوانید معیارهای بهترین پرستار برای کودکان استثنایی را در تخصص، تجربه و قلبی سرشار از محبت خلاصه کنید.
مراقبت برنامهریزیشده برای کودکان استثنایی
روتین سازی و پایبندی به آن برای کودکان استثنایی از اهمیت ویژه برخوردار است. در واقع، کودکانی که از نظر ذهنی یا جسمی دچار اختلال هستند، با داشتن روالهای منظم و پیشبینیپذیر بهتر احساس امنیت و آرامش را تجربه میکنند. نمونهای از یک برنامهریزی روزانه برای این کودکان را در ادامه ببینید:
- تنظیم ساعات مشخص برای فعالیتهای ضروری: تغذیه، خواب و آموزش و بازیهای هدفمند از جمله فعالیتهایی هستند که حتما باید زمان مشخصی در روز به آنها اختصاص دهید. این کار به کودک کمک میکند با شرایط سازگار شود و آن را بهتر بپذیرد.
- انجام فعالیتهای توانبخشی: برای جلسات فیزیوتراپی، کاردرمانی یا بازیهای حرکتی و حتی ورزش کردن، ساعتی از روزهای خاص هفته را در نظر بگیرید و به آن پایبند باشید.
- تفریح و بازیهای تعاملی: بازیهایی طراحی کنید که در آن کودک در زمینهای که به آن نیاز دارد، مجبور به تعامل شود و به شکل غیرمستقیم مهارتهای خود را تقویت کند.
- انعطافپذیری در برنامه روزانه: اگرچه پایبندی به برنامهریزی روزانه در روند شکلگیری عادات و پذیرش روتین نقش مهمی دارد، این برنامه در صورت لزوم باید انعطاف کافی داشته باشد. مثلا در بعضی روزها ممکن است کودک علائم اضطراب یا خستگی نشان دهد و انجام فعالیتهای اجباری وضعیت او را تشدید کند.
خدمات تخصصی سفیران آرامش برای کودکان استثنایی
ما در مجموعه سفیران آرامش، مفتخریم با کادر مجرب، آموزشدیده و البته علاقهمند به پرستاری از کودکان استثنایی در منزل، کلیه خدمات تخصصی در این زمینه را ارائه دهیم. بخشی از خدمات ما عبارتاند از:
- ارائه مشاوره تخصصی به خانوادهها در جهت تصمیمگیری آگاهانهتر
- معرفی پرستاران متخصص و آموزشدیده در زمینه انواع اختلالات کودکان
- تدوین برنامه مراقبتی شخصیسازیشده بر اساس ارزیابی نیازهای کودکان خاص
- امکان همکاری با برترین متخصصان گفتاردرمانی، کاردرمانی و روانشناسان کودک
کودکانی برای فردای روشن
کودکان با هر شرایطی، سزاوار بهترین فرصتها برای رشد و زندگی باکیفیت هستند. در این مسیر، ممکن است خانوادهها به دلیل عدم آگاهی کافی و محدودیت زمانی برای مراقبت از کودکان استثنایی، نیازمند کمک گرفتن از افراد و موسسات تخصصی باشند. مجموعه سفیران آرامش، با کادر دلسوز و باتجربه در کنار شماست تا برای کودک دلبندتان با هر ویژگیهای جسمی و ذهنی بهترین مراقبتها را ارائه دهد. همین امروز با مشاوران ما تماس بگیرید و گام مؤثری برای بهبود کیفیت زندگی عزیزانتان بردارید.
بدون دیدگاه