اسهال در نوزادان یکی از مشکلات شایعی است که میتواند والدین را نگران کند؛ زیرا بدن نوزاد در مدت کوتاهی مقدار قابلتوجهی آب و املاح از دست میدهد. در چنین شرایطی، آگاهی از روشهای صحیح مراقبت در منزل اهمیت زیادی دارد. موسسه سفیران آرامش با ارائه خدمات پرستار نوزاد در منزل به خانوادهها کمک میکند تا در زمان بیماری، مراقبت اصولی و ایمنتری از نوزاد خود داشته باشند. البته اسهال در برخی موارد میتواند نشانه یک بیماری جدی باشد و نیاز به بررسی پزشک داشته باشد؛ بنابراین نباید درمان خانگی را جایگزین ارزیابی پزشکی کرد.
اسهال نوزاد چیست؟
اسهال معمولاً به افزایش تعداد دفعات مدفوع یا شل و آبکی شدن غیرمعمول آن گفته میشود. در نوزادانی که با شیر مادر تغذیه میشوند، مدفوع بهطور طبیعی میتواند نرم یا نسبتاً آبکی باشد؛ بنابراین صرفاً شل بودن مدفوع به معنای اسهال نیست. تغییر ناگهانی در تعداد دفعات دفع، آبکیتر شدن مدفوع نسبت به حالت معمول، وجود مخاط یا خون و همراه شدن آن با بیحالی، استفراغ یا تب اهمیت بیشتری دارد.
یکی از مهمترین خطرات اسهال در نوزاد، کمآبی بدن است. نوزادان ذخایر آب کمتری دارند و ممکن است سریعتر از کودکان بزرگتر دچار کمآبی شوند.
10 راهکار فوری برای درمان اسهال نوزاد در خانه
از جمله راهکار های فوری درمان اسهال نوزاد در خانه عبارتند از:
ادامه دادن شیردهی
اگر نوزاد از شیر مادر تغذیه میکند، معمولاً باید شیردهی ادامه پیدا کند. شیر مادر علاوه بر تأمین مایعات و مواد مغذی، به حفظ تغذیه نوزاد در دوران بیماری کمک میکند. بهتر است دفعات شیردهی بر اساس نیاز نوزاد افزایش پیدا کند و از قطع خودسرانه شیر مادر پرهیز شود.
استفاده صحیح از محلول ORS
در صورت توصیه پزشک یا داروساز، محلول خوراکی جبران آب و املاح یا ORS میتواند برای پیشگیری و درمان کمآبی ناشی از اسهال استفاده شود. این محلول باید دقیقاً مطابق دستور روی بسته تهیه شود.
نکته مهم این است که پودر ORS نباید با مقدار آب کمتر یا بیشتر از دستور ترکیب شود؛ زیرا غلظت نامناسب میتواند برای نوزاد مشکلساز باشد. همچنین بهتر است محلول آمادهشده طبق دستورالعمل نگهداری و مصرف شود.
توجه به علائم کمآبی
والدین باید در طول اسهال وضعیت آب بدن نوزاد را به دقت بررسی کنند. کاهش تعداد پوشکهای خیس، خشکی دهان، گریه بدون اشک، فرورفتگی چشمها، بیحالی یا خوابآلودگی غیرطبیعی میتوانند از علائم کمآبی باشند.
اگر نوزاد ادرار بسیار کمی دارد یا بهطور غیرطبیعی بیحال شده است، نباید منتظر بهبود خودبهخودی ماند و باید سریعاً با پزشک یا مرکز درمانی تماس گرفت.
از آبمیوه و نوشیدنیهای شیرین استفاده نکنید
یکی از اشتباهات رایج هنگام درمان خانگی اسهال، دادن آبمیوه، نوشابه یا نوشیدنیهای بسیار شیرین به نوزاد است. این نوشیدنیها برای جبران مناسب آب و الکترولیتهای ازدسترفته طراحی نشدهاند و در برخی شرایط حتی میتوانند اسهال را تشدید کنند.
برای نوزاد، انتخاب مایعات باید متناسب با سن و وضعیت تغذیهای او باشد و در صورت نیاز به جبران املاح، ORS با نظر متخصص گزینه مناسبتری است.
تغذیه نوزاد را خودسرانه تغییر ندهید
در نوزادانی که شیر مادر یا شیر خشک مصرف میکنند، تغییر ناگهانی نوع تغذیه میتواند مشکلساز شود. اگر نوزاد شیر خشک مصرف میکند، معمولاً نباید شیر خشک را بدون توصیه پزشک رقیقتر از میزان تعیینشده تهیه کرد.
در مورد نوزادانی که غذای کمکی دریافت میکنند نیز بهتر است درباره ادامه یا تغییر رژیم غذایی با پزشک مشورت شود.
به بهداشت دستها توجه کنید
بسیاری از موارد اسهال در کودکان میتوانند منشأ عفونی داشته باشند. شستن دستها با آب و صابون قبل از آماده کردن غذا، پیش از شیر دادن و پس از تعویض پوشک، یکی از سادهترین راههای کاهش انتقال عوامل عفونی است.
تمیز نگه داشتن وسایل تغذیه نوزاد، شیشه شیر و محیط تعویض پوشک نیز اهمیت زیادی دارد.
پوست اطراف پوشک را محافظت کنید
مدفوع آبکی و افزایش دفعات دفع میتواند باعث تحریک و التهاب پوست ناحیه پوشک شود. بهتر است پوشک نوزاد بهموقع تعویض شود و پوست پس از هر بار دفع بهآرامی تمیز و خشک شود.
در صورت توصیه پزشک یا داروساز، میتوان از کرمهای محافظ مناسب برای پیشگیری از تحریک پوست استفاده کرد. از مصرف خودسرانه پمادهای دارویی، بهخصوص محصولات حاوی کورتون یا آنتیبیوتیک، خودداری کنید.
استراحت کافی را فراهم کنید
نوزاد بیمار ممکن است بیقرارتر از حالت معمول باشد یا بیشتر بخوابد. فراهم کردن محیطی آرام، دمای مناسب اتاق و فرصت کافی برای استراحت میتواند به تحمل بهتر بیماری کمک کند.
البته خوابآلودگی شدید یا دشواری در بیدار کردن نوزاد طبیعی محسوب نمیشود و میتواند نشانه وضعیت جدی باشد.
داروی ضداسهال را خودسرانه مصرف نکنید
داروهای ضداسهال بزرگسالان یا برخی داروهای گوارشی برای نوزادان مناسب نیستند و مصرف خودسرانه آنها ممکن است عوارض خطرناکی ایجاد کند. همچنین آنتیبیوتیکها نباید بدون تشخیص پزشک برای اسهال نوزاد استفاده شوند؛ زیرا همه اسهالها باکتریایی نیستند.
اگر اسهال ادامهدار، شدید یا همراه با علائم غیرطبیعی باشد، پزشک علت را بررسی کرده و در صورت نیاز درمان مناسب را تجویز میکند.
وضعیت نوزاد را بهطور مرتب بررسی کنید
تعداد دفعات دفع، میزان ادرار، میزان شیر خوردن، سطح هوشیاری، وجود تب، استفراغ و ظاهر مدفوع را زیر نظر داشته باشید. ثبت این اطلاعات میتواند هنگام مراجعه به پزشک نیز بسیار کمککننده باشد.
چه زمانی اسهال نوزاد نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد؟
در نوزادان، بهخصوص نوزادان بسیار کمسن، بهتر است در صورت بروز اسهال با پزشک مشورت شود. مراجعه فوری اهمیت بیشتری پیدا میکند اگر نوزاد دچار خون در مدفوع، استفراغ مکرر، تب، بیحالی شدید، کاهش واضح ادرار، خشکی دهان، فرورفتگی چشمها، مشکل در شیر خوردن یا علائم کمآبی باشد.
همچنین اگر اسهال شدید است، نوزاد نمیتواند مایعات کافی دریافت کند یا وضعیت او رو به بدتر شدن است، نباید درمان خانگی را ادامه داد و باید ارزیابی پزشکی انجام شود.
آیا پرستار نوزاد در منزل میتواند در دوران اسهال کمک کند؟
مراقبت از نوزاد مبتلا به اسهال برای والدین، بهخصوص زمانی که کودک بیقرار است یا دفعات دفع زیادی دارد، میتواند خستهکننده باشد. حضور پرستار نوزاد در منزل میتواند در رعایت بهداشت، تعویض منظم پوشک، توجه به میزان تغذیه و مایعات، پایش وضعیت عمومی نوزاد و اطلاعرسانی سریع به خانواده درباره تغییرات وضعیت او کمککننده باشد.
با این حال، پرستار نباید جایگزین پزشک شود. در صورت مشاهده علائم هشدار، اولویت با دریافت ارزیابی پزشکی و درمان تخصصی است.
در پایان
درمان اسهال نوزاد در خانه بیش از هر چیز بر جلوگیری از کمآبی، ادامه تغذیه مناسب، رعایت بهداشت و پایش دقیق وضعیت کودک تمرکز دارد. شیردهی را بدون دلیل قطع نکنید، محلول ORS را فقط به شکل صحیح و در صورت نیاز استفاده کنید و از مصرف خودسرانه داروهای ضداسهال یا آنتیبیوتیک برای نوزاد خودداری کنید. در صورت مشاهده خون در مدفوع، استفراغ مکرر، تب، بیحالی یا کاهش ادرار، مراجعه پزشکی ضروری است. اگر برای مراقبت و پایش نوزاد در دوران بیماری به کمک نیاز دارید، برای دریافت مشاوره و استفاده از خدمات پرستار نوزاد در منزل سفیران آرامش با این مجموعه تماس بگیرید تا راهنمایی لازم برای انتخاب خدمات مناسب را دریافت کنید.
بدون دیدگاه