زخم بستر یکی از شایعترین مشکلاتی است که افراد سالمند، بیماران بستری و افرادی که توانایی حرکت کافی ندارند با آن مواجه میشوند. اگر این زخمها به موقع تشخیص داده نشوند یا مراقبت صحیح از آنها انجام نگیرد، ممکن است به عفونتهای شدید، دردهای مزمن و حتی مشکلات جدیتر منجر شوند. در موسسه سفیران آرامش، خدمات تخصصی مراقبت از زخم بستر سالمندان توسط نیروهای مجرب ارائه میشود تا روند درمان زخم بستر با بهترین کیفیت و مطابق با اصول علمی انجام گیرد.
زخم بستر چیست؟
زخم بستر یا زخم فشاری (Pressure Ulcer) نوعی آسیب پوستی است که در اثر وارد شدن فشار مداوم روی یک نقطه از بدن ایجاد میشود. این فشار باعث کاهش جریان خون در بافت شده و در نهایت پوست و بافتهای زیرین دچار آسیب میشوند.
این زخمها معمولاً در قسمتهایی از بدن که استخوان به سطح پوست نزدیکتر است ایجاد میشوند، مانند:
- دنبالچه
- باسن
- پاشنه پا
- آرنج
- شانهها
- پشت سر
افرادی که مدت طولانی روی تخت یا ویلچر قرار دارند، بیشترین احتمال ابتلا به زخم بستر را دارند.
چه افرادی بیشتر در معرض زخم بستر هستند؟
برخی افراد بیش از دیگران در معرض ابتلا به این مشکل قرار دارند، از جمله:
- سالمندان
- بیماران سکته مغزی
- بیماران دارای آسیب نخاعی
- بیماران بستری طولانی مدت
- افراد مبتلا به دیابت
- بیماران دچار سوء تغذیه
- افرادی که کنترل ادرار یا مدفوع ندارند
در این افراد مراقبت مستمر اهمیت بسیار زیادی دارد.
مراحل زخم بستر
زخم بستر معمولاً در چهار مرحله پیشرفت میکند.
مرحله اول
پوست هنوز باز نشده اما قرمزی، التهاب و حساسیت مشاهده میشود. در این مرحله با کاهش فشار میتوان از پیشرفت زخم جلوگیری کرد.
مرحله دوم
لایه سطحی پوست از بین میرود و زخم به صورت تاول یا خراش دیده میشود.
مرحله سوم
زخم به لایههای عمقی پوست نفوذ کرده و چربی زیر پوست نیز درگیر میشود.
مرحله چهارم
شدیدترین مرحله زخم بستر است که عضلات، تاندونها و حتی استخوان نیز ممکن است آسیب ببینند. درمان این مرحله بسیار زمانبر و دشوار است.
علائم زخم بستر
از مهمترین نشانههای زخم بستر میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- قرمزی پوست
- احساس گرما یا سردی غیرعادی
- درد یا حساسیت
- تورم
- تغییر رنگ پوست
- ایجاد تاول
- ترشح چرک
- بوی نامطبوع زخم
در صورت مشاهده این علائم باید اقدامات درمانی سریع آغاز شود.
مهمترین روشهای پیشگیری از زخم بستر
پیشگیری همیشه سادهتر و کمهزینهتر از درمان است.
تغییر وضعیت بیمار
بیمار باید هر دو ساعت یک بار تغییر وضعیت داده شود تا فشار از روی یک نقطه برداشته شود.
استفاده از تشک مواج
تشکهای مواج یا ضد زخم بستر فشار را در قسمتهای مختلف بدن توزیع کرده و احتمال ایجاد زخم را کاهش میدهند.
حفظ بهداشت پوست
پوست باید همیشه تمیز و خشک نگه داشته شود. رطوبت زیاد احتمال ایجاد زخم را افزایش میدهد.
تغذیه مناسب
رژیم غذایی سرشار از:
- پروتئین
- ویتامین C
- ویتامین A
- روی (زینک)
- آهن
به ترمیم سریعتر پوست کمک میکند.
نوشیدن آب کافی
کمآبی بدن باعث خشکی پوست و افزایش آسیبپذیری آن میشود.
اصول مراقبت از زخم بستر
پس از ایجاد زخم، رعایت نکات زیر اهمیت زیادی دارد.
شستشوی صحیح زخم
زخم باید با محلولهای مناسب مانند نرمال سالین شستشو داده شود. استفاده از مواد ضدعفونیکننده قوی بدون تجویز پزشک میتواند روند ترمیم را کند کند.
تعویض منظم پانسمان
پانسمان باید طبق نظر پزشک و متناسب با نوع زخم تعویض شود. امروزه پانسمانهای نوین رطوبت مناسب را حفظ کرده و روند بهبود را تسریع میکنند.
جلوگیری از وارد شدن فشار
تا حد امکان نباید هیچ فشاری روی محل زخم وارد شود.
کنترل عفونت
در صورت مشاهده علائمی مانند تب، چرک، بوی بد یا افزایش درد باید سریعاً پزشک را مطلع کرد.
بررسی روزانه پوست
تمام قسمتهای بدن بیمار باید هر روز بررسی شوند تا در صورت ایجاد قرمزی یا آسیب، اقدامات لازم انجام شود.
نقش پرستاری از بیمار در درمان زخم بستر
یکی از مهمترین عوامل موفقیت در درمان زخم بستر، دریافت خدمات تخصصی پرستاری از بیمار است. پرستاران آموزشدیده علاوه بر انجام پانسمان اصولی، وضعیت پوست بیمار را بهطور روزانه بررسی کرده، برنامه تغییر وضعیت را اجرا میکنند و مراقبتهای تغذیهای و بهداشتی را نیز تحت نظر دارند.
وجود یک پرستار حرفهای باعث میشود احتمال پیشرفت زخم، ایجاد عفونت و بستری مجدد بیمار به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کند.
اهمیت پرستار سالمند در منزل
بسیاری از سالمندان ترجیح میدهند دوران درمان خود را در محیط آرام خانه سپری کنند. حضور پرستار سالمند در منزل علاوه بر افزایش آرامش بیمار، موجب میشود مراقبتهای لازم به صورت مستمر انجام شود.
پرستار سالمند میتواند وظایفی مانند:
- تغییر وضعیت بیمار
- کنترل وضعیت پوست
- تعویض پانسمان
- کمک در تغذیه
- رعایت بهداشت فردی
- کنترل علائم حیاتی
- هماهنگی با پزشک
را به صورت حرفهای انجام دهد و از بروز عوارض زخم بستر جلوگیری کند.
اشتباهات رایج در مراقبت از زخم بستر
برخی اقدامات نادرست میتوانند روند درمان را مختل کنند، از جمله:
- ماساژ دادن محل زخم
- استفاده خودسرانه از آنتیبیوتیک
- پانسمان نامناسب
- دیر تعویض کردن پانسمان
- بیتوجهی به تغذیه بیمار
- ثابت نگه داشتن بیمار برای مدت طولانی
- استفاده از داروهای خانگی بدون نظر پزشک
پرهیز از این اشتباهات نقش مهمی در بهبود سریعتر زخم دارد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در شرایط زیر مراجعه فوری به پزشک ضروری است:
- افزایش اندازه زخم
- مشاهده ترشحات چرکی
- بوی نامطبوع
- تب
- درد شدید
- سیاه شدن بافت اطراف زخم
- خونریزی مداوم
تشخیص و درمان بهموقع از پیشرفت بیماری جلوگیری خواهد کرد.
در پایان
زخم بستر یکی از مشکلات مهم بیماران کمتحرک و سالمندان است که در صورت بیتوجهی میتواند عوارض جدی ایجاد کند. رعایت اصول پیشگیری، تغذیه مناسب، تغییر وضعیت منظم، استفاده از تجهیزات استاندارد و مراقبت تخصصی، مهمترین عوامل جلوگیری از ایجاد و پیشرفت این زخمها هستند. اگر برای مراقبت از بیمار یا سالمند خود به خدمات حرفهای نیاز دارید، کارشناسان موسسه سفیران آرامش آماده ارائه خدمات تخصصی در منزل هستند. برای دریافت مشاوره، اعزام پرستار و اطلاع از خدمات مراقبت از زخم بستر سالمندان، همین امروز با مجموعه تماس بگیرید تا از خدمات تخصصی پرستاری بهرهمند شوید.
بدون دیدگاه