10 نکته مهم در مورد مراقبت های بعد از زایمان طبیعی که باید بدانید

مسلماً بهترین روش زایمان، زایمان طبیعی است چون بدون اینکه نیازی به جراحی وسیع در ناحیه زیر شکم باشد و در نتیجه مادر دوره نقاهت و عوارض شدید را پشت سر بگذارد، می‌تواند به راحتی وضع حمل کرده و خیلی زودتر به روال عادی برگردد. اما زایمان طبیعی هم شرایط خاص خود را دارد و بعد از آن مادر باید مراقبت ‌های بعد از زایمان طبیعی را جدی بگیرد تا دچار مشکلاتی همانند عفونت یا خونریزی نشده و از طرف دیگر زودتر توان اولیه خود را به دست بیاورد. در این مطلب ما قرار است نکات مهم در مورد مراقبت‌ های بعد از زایمان طبیعی را در اختیار شما قرار دهیم. پس اگر در ماه‌های آخر بارداری هستید یا اگر به‌عنوان مادر یا پرستار قرار است از کسی که به تازگی زایمان طبیعی را انجام داده مراقبت کنید، حتماً تا پایان مطلب از وبسایت موسسه سفیران آرامش با ما همراه باشید.

چرا مراقبت‌ های بعد از زایمان طبیعی اهمیت دارند؟

بعضی از افراد فکر می‌کنند چون در زایمان طبیعی برخلاف سزارین هیچ جراحی بر روی شکم انجام نمی‌شود، بنابراین مادران در عرض چند روز می‌توانند به حالت عادی بازگردند. اما به دو دلیل مراقبت ‌های بعد از زایمان طبیعی به شدت توصیه می‌شود و باید بسیار مورد توجه قرار گیرد:

تجدید قوای بدنی مادر

به هر حال مادر بعد از ۸ تا ۹ ماه دوران بارداری، اکنون وضع حمل کرده و یک بار اضافه از بدن او کم شده است. در طول دوران بارداری فشار زیادی به مادر وارد شده است؛ استخوان‌های او تحت فشار قرار داشتند و از طرف دیگر به دلیل اینکه جنین همزمان از بدن مادر تغذیه می‌کرده، همین مسئله بر روی بنیه مادر تاثیر گذاشته است. پس همه این موارد نشان می‌دهد باید مراقبت ‌های بعد از زایمان طبیعی به‌صورت اصولی انجام شود تا توان از دست رفته مادر بازگردد. در واقع دوره نقاهت بعد از زایمان طبیعی، حساس‌ترین دوره به حساب می‌آید و یک فرصت طلایی است. برای اینکه هر چه زودتر شما بتوانید به بهبود شرایط جسمی مادر کمک کنید، هر اقدامی که پیرامون مراقبت ‌های بعد از زایمان طبیعی انجام می‌شود، به سلامت بهتر مادر و تجدید قوای او کمک خواهد کرد.

شرایط روحی مادر

تمامی بانوان در دوران بارداری، اختلالات هورمونی را تجربه می‌کنند که این مسئله باعث افسردگی بعد از زایمان خواهد شد. اما کسانی که زایمان طبیعی انجام می‌دهند، بیشتر درگیر مشکلات روحی هستند چون به هر حال باید این واقعیت را بپذیریم که در حین زایمان طبیعی، اغلب مادران درد زیادی را تحمل می‌کنند و ساعت‌ها درگیر فشار زایمان هستند تا بتوانند وضع حمل را انجام دهند. در واقع افسردگی بعد از زایمان و مشکلات روحی برای کسانی که زایمان طبیعی انجام داده‌اند، بیشتر اتفاق می‌افتد. پس باید در مراقبت‌ های بعد از زایمان طبیعی هم رژیم غذایی مناسب برای اعتدال هورمونی در نظر گرفته شود و هم محیطی آرام و بدون تنش را برای مادران فراهم کنید.

نکات مراقبتی بعد از زایمان طبیعی

شما به‌عنوان مادر باید بدانید که بلافاصله پس از انجام زایمان طبیعی، دوره نقاهت شما آغاز می‌شود و باید به خوبی از خود مراقبت کنید تا هر چه زودتر این دوره سپری گردد و بتوانید به امور خانه و کودک خود برسید:

مراقبت از بخیه‌های زایمان طبیعی

برای انجام زایمان طبیعی باید حتماً یک برش کوچک در ناحیه واژن ایجاد شود. در واقع اغلب خانم‌ها جراحی در این قسمت را تجربه خواهند کرد. البته جراحی کوچک است ولی به هر حال بخیه می‌خورد. در دو هفته اول بعد از زایمان طبیعی یکسری نکات را رعایت کنیم تا بخیه‌ها عفونت نکنند:

• بعد از هر بار دستشویی، با یک حوله تمیز بخیه‌ها را خشک کنید تا رطوبت حذف شود.
• از روز دوم با استفاده از صابون یا محلول ضدعفونی کننده که متخصص تجویز کرده است، بخیه‌ها را تمیز کنید. در غیر این صورت عفونت اتفاق می‌افتد چون دهانه واژن همیشه مرطوب است.
• هر زمان پد بهداشتی شما به خون زایمان آلوده شد، آن را عوض کنید. باقی ماندن خون، خطر عفونت را بالا می‌برد.
• تا مدتی که متخصص توصیه کرده است، از توالت فرنگی استفاده کنید تا فشار به زخم‌ها وارد نشود.
• اگر احساس کردید درد و سوزش مدام در حال افزایش است و التهاب زیادی را می‌بینید، به متخصص مراجعه کنید. احتمال دارد عفونت اتفاق افتاده باشد.

مراقبت از سینه‌ها

به محض اینکه شیردهی آغاز می‌شود، مادران درد و خشکی نوک سینه را تجربه می‌کنند که واقعاً برای آن‌ها اذیت کننده خواهد بود. برای اینکه این دردها زودتر برطرف شوند و در زمان شیردهی به نوزاد مادر آرامش بیشتری داشته باشد، بهتر است چند نکته را رعایت کنید:

• در چند روز اول نوک سینه مادر با شیر خود او ضدعفونی شود در این صورت یک لایه بر روی نوک سینه ایجاد می‌گردد که خاصیت ضد باکتریایی دارد و از عفونت جلوگیری می‌کند. از طرف دیگر شستن نوک سینه با شیر باعث می‌شود پوست نوک سینه مرطوب شده و از خشکی و ترک خوردگی آن جلوگیری گردد.
• از کمپرس گرم و مرطوب استفاده کنید. اما به هیچ عنوان کمپرس مستقیم روی سینه قرار نگیرد. باید آن را در داخل یک حوله یا پارچه نرم بگذارید تا به پوست سینه آسیب وارد نشود.
• از داروهایی همانند پماد لانولین استفاده کنید.
• شستن نوک سینه با آب نمک هم یک راهکار مناسب برای مراقبت از نوک سینه جهت جلوگیری از عفونت، ترک خوردگی و سوزش است. منتهی مقدار نمکی که در داخل آب حل می‌کنید بسیار مهم است. اگر آب نمک غلیظ باشد، بدتر پوست شما را خشک می‌کند. پس از متخصص در این زمینه سوال بپرسید.
• یکسری پد مراقبتی وجود دارد که کمک می‌کند رطوبت بر روی نوک سینه حفظ شده و در نتیجه ترک خوردگی سینه اتفاق نیفتد. می‌توانید این پدها را از داروخانه‌ها تهیه کنید.
• پیشنهاد ما این است که حداقل در دو تا سه هفته اول، از لباس زیر برای بستن سینه‌ها استفاده نکنید چون فشار به سینه وارد می‌شود. این مسئله هم بر روی غدد شیری تاثیر می‌گذارد و هم باعث خشک شدن نوک سینه خواهد شد.

تنظیم رژیم غذایی مناسب برای مادران

مادران بعد از زایمان به رژیم غذایی خاص و قوی نیاز دارند چون هم بدن آن‌ها ضعیف شده و اکنون باید ریکاوری گردد و هم به دلیل شیر دادن به نوزاد، عمده ماده غذایی از بدن آن‌ها خارج می‌شود. پس شما باید مواد رژیم غذایی غنی از ویتامین‌ها، پروتئین‌ها و مواد معدنی را در اختیار مادر قرار دهید. در تنظیم رژیم غذایی مناسب برای مادران باید به 2 نکته توجه داشته باشید:

• اولاً رژیم غذایی باید مملو از غذاهای فیبری باشد چون عمده مادران بعد از زایمان طبیعی، درگیر یبوست خواهند شد.
• از طرف دیگر هر بار که مادر غذایی را مصرف می‌کند، باید به واکنش نوزاد توجه داشته باشد. در برخی موارد خوردن غذاهای سنگین همانند جگر، غذاهای گوشتی و… باعث دل درد نوزاد می‌شود. بنابراین باید این قبیل غذاها را در روز به مادر بدهید تا در پایان شب نوزاد بتواند این شیر را هضم کرده و
  و دچار دل درد نشود.

 مراقبت روانی بعد از زایمان

همانگونه که گفتیم به دلیل اختلالات هورمونی در دوران بارداری، اغلب مادرها درگیر افسردگی بعد از زایمان خواهند شد. بنابراین باید شرایط ایده‌آلی را برای مادران فراهم کنید تا استرس، اضطراب، نوسانات خلقی، اختلالات خواب و افسردگی آن‌ها برطرف گردد. در واقع مادران بعد از زایمان به خصوص زایمان طبیعی، بیشتر به همراه نیاز دارند تا احساس تنهایی نکنند و باید در محیطی بدون تنش باشند تا بتوانند دوران نقاهت را به خوبی سپری کنند.

 بهداشت بعد از زایمان

از روزی که متخصص اجازه داد، می‌توانید مادر را به حمام ببرید. در این زمان باید بسیار مراقب باشید چون مادر به دلیل انجام زایمان، خونریزی خواهد داشت. برای حمام کردن حتماً یک نفر همراه مادر وارد حمام شود و به او در شستشوی بدن کمک کند. به هیچ عنوان نباید مادر بر روی صندلی بنشیند چون بخیه در بین پا اعمال شده و خطر عفونت وجود دارد. مادر به مدت طولانی در حمام نماند. به هر حال شرایط او مانند یک فرد عادی نیست و هر چه حمام طولانی‌تر گردد، خونریزی بیشتر می‌شود. بعد از استحمام، مادر باید لباس گرم بپوشد؛ بخیه‌ها را به‌طور کامل با یک حوله تمیز خشک کند و از پد بهداشتی تمیز استفاده نماید.

طریقه نشستن بعد از زایمان طبیعی

فراموش نکنید چون دهانه واژن زخمی شده است، اگر همانند قبل بخواهید بر روی زمین بنشینید، به دلیل فشاری که به بخیه‌ها وارد می‌شود، خطر پاره شدن بخیه و خونریزی وجود دارد. بنابراین در دو هفته اول شما باید از بالش نرم و تشک‌های نرم استفاده کنید و به هیچ عنوان به‌صورت مستقیم روی زمین ننشینید. توصیه ما این است که حداقل به مدت یک هفته مادران بر روی تخت دراز بکشند و در زمانی که می‌خواهند غذا بخورند یا نوزاد را شیر بدهند، زاویه ۴۵ درجه داشته باشند تا فشاری به زخم‌ها وارد نگردد.

عدم برقراری رابطه جنسی

آیا مادران بلافاصله بعد از زایمان طبیعی می‌توانند رابطه جنسی داشته باشند؟ توصیه اکید داریم که حداقل به مدت ۴ تا ۶ هفته رابطه جنسی نداشته باشید. دهانه واژن به تازگی تحت فشار بوده؛ بخیه شده است و فشار می‌تواند باعث پارگی واژن شود. بنابراین ابتدا متخصص باید وضعیت ترمیم زخم‌ها را بررسی کند و سپس در صورتی که محدودیتی وجود نداشت، رابطه جنسی داشته باشید.

بستن شکم‌بند

به هر حال در دوران بارداری، عضلات شکم و پوست کشیده و افتاده شده است و اکنون که زایمان انجام می‌شود، شکم شما همانند قبل نخواهد شد. خانم‌ها از این موضوع اصلاً خوشحال نیستند و به همین دلیل دوست دارند سریعاً شکم‌بند ببندند تا فرم شکم آن‌ها به حالت قبل بازگردد. چون در زایمان طبیعی بخیه در زیر شکم
اعمال نشده، بنابراین محدودیتی برای بستن شکم‌بندوجود ندارد. ولی پیشنهاد می‌کنیم یک هفته صبر کرده و سپس از شکم‌بندهای طبی استفاده کنید. با این کار هم شکم سریع‌تر جمع می‌شود و هم از افتادگی شکم، بدفرمی بدن و فشار به دیسک‌های کمر جلوگیری خواهد شد.

مصرف داروها و مکمل‌ها

متخصص بعد از زایمان طبیعی یک سری دارو و مکمل تجزیه تجویز می‌کند که برخی از آن‌ها برای بهبود زخم‌ها در ناحیه واژن و برخی برای تقویت قوای مادران لازم هستند. حتما مادر باید داروها را به موقع مصرف کند. البته اگر با مصرف مکمل‌ها مشکلی برای نوزاد به وجود می‌آید و در واقع شیر مادر سنگین شده و باعث دل درد می‌شود، باید حتماً موضوع را به متخصص اطلاع دهید.

پرهیز از کارهای ممنوعه

 به مدت چند هفته بعد از زایمان طبیعی شما نباید یک سری کارها را انجام دهید. چند مورد از مهمترین کارهای ممنوعه بعد از زایمان عبارتند از:

• عدم جابجا کردن وسایل سنگین
• نرفتن به شنا، جکوزی و سونا حداقل به مدت یک تا دو ماه
• عدم مصرف غذاهای دارای کافئین
• پرهیز از مصرف دخانیات، مواد مخدر و الکل تا پایان دوران شیردهی
• نداشتن رابطه جنسی بلافاصله بعد از زایمان
• پرهیز از انجام ورزش‌های پرفشار همانند کوهنوردی و ورزش‌های رزمی در چند ماه اول
• تنها نماندن در خانه

در پایان

شاید شما می‌خواهید وضع حمل کنید ولی مادر یا خواهر شما در شهری که زندگی می‌کنید حضور ندارند تا با مراقبت ‌های بعد از زایمان طبیعی کمک کنند و بتوانید این دوران را هر چه زودتر پشت سر بگذارید. یک راهکار عالی که به شما پیشنهاد می‌دهیم، استخدام پرستار در منزل است. با مجموعه‌های حرفه‌ای همانند سفیران آرامش تماس حاصل نمایید و یک پرستار متخصص در زمینه مراقبت از بعد از زایمان را استخدام کرد تا با خیال راحت این دوران را سپری کرده و دچار مشکلی نشوید.