بر کسی پوشیده نیست که پرستاری از بیمار مبتلا به معلولیت حرکتی، چقدر چالشبرانگیز و دشوار است. این افراد، در ابعاد جسمی، روانی و حتی اجتماعی با محدودیتهایی مواجهاند و زندگی آنها را به شدت تحت تاثیر قرار میدهد. وجود یک پرستار بیمار در منزل، در چنین شرایطی بسیار کمککننده است و میتواند بسیاری از چالشها را برطرف کند.
این مطلب در سفیران آرامش، به اصول و وظایف پرستاری از بیمار معلولیت حرکتی میپردازد و این موضوع را از تمام جوانب مورد بررسی قرار میدهد.
انواع معلولیت حرکتی
شاید افراد معلولی را دیده باشید که در ظاهر سالم و توانمند هستند و از پس انجام دادن فعالیتهای روزمره خود برمیآیند. در مقابل، عده دیگری از معلولان هستند که برای انجام دادن سادهترین کارها، به همکاری و کمک دیگران وابسته هستند. معلولیلت طیف وسیعی دارد و برای اینکه بتوان برنامهریزی مناسبی برای پرستاری از بیمار مبتلا به معلولیت داشت، شناخت کافی از نوع معلولیت لازم است. معلولیتهای حرکتی به طور کلی به دو دسته تقسیم میشوند:
- مادرزادی: مانند فلج مغزی (CP)، ناهنجاریهای ستون فقرات یا بیماریهای عضلانی ژنتیکی.
- اکتسابی: شامل آسیبهای نخاعی، سکته مغزی، مولتیپل اسکلروزیس یا همان ام اس (MS) و بیماریهای عصبی – عضلانی نظیر ALS.
با توجه به منشأ و نوع معلولیت، شرایط هر بیمار نیاز به رویکردهای درمانی و پرستاری ویژه خود را دارد.
عوامل مهم در انتخاب پرستار برای معلولان حرکتی
برای اینکه بتوانید پرستاری از بیمار مبتلا به معلولیت حرکتی را به بهترین شکل انجام دهید و روش مناسبی را برای این کار انتخاب کنید، وضعیت بیمار را ارزیابی کنید. یک بررسی همه جانبه از شرایط بیمار شامل ارزیابی وضعیت فیزیکی، روانی و محیطی میتواند دید بهتری برای تصمیمگیری به شما بدهد.
در این مرحله موارد زیر باید لحاظ شوند:
- قدرت عضلانی و دامنه حرکتی اندامهای اصلی (سر و گردن، کمر، دستها و پاها)
- سلامت پوست و بررسی احتمال ایجاد زخم بستر
- وضعیت روحی و روانی بیمار، از نظر سطح اضطراب و افسردگی
- میزان حمایت خانواده یا مراقبان بیمار در خانه
طراحی برنامه پرستار بیمار در خانه
رفت و آمد نامنظم و گاه به گاه پرستار بیمار در منزل، به خصوص درباره بیماران مبتلا به معلولیتهای حرکتی، کمک قابل توجهی به این بیماران و خانواده آنها نخواهد کرد. در پرستاری از بیمار در منزل، مهمترین اصل تداوم داشتن و وجود یک برنامه منظم و سازماندهیشده است. این برنامه، باید با توجه به شرایط بیمار شخصیسازی شود و در آن تواناییها، نیازها و اولویتهای بیمار لحاظ شده باشد.
پرستار حرفهای بیمار معلول حرکتی، باید در زمینه پیشگیری و مدیریت زخم، کمک به افزایش دامنه حرکتی بیمار و مدیریت درد تخصص داشته باشد. اما پرستاری از بیمار در منزل به کنترل مسائل فیزیکی ختم نمیشود؛ حفظ استقلال بیمار و مشارکت دادن او در فعالیتهای هرچند ساده برای پیشگیری از بروز افسردگی و اضطراب از دیگر مهارتهایی هستند که پرستار باید از آنها برخوردار باشد. همکاری نزدیک با خانواده و اعضای تیم توانبخشی و فیزیوتراپی در تدوین این برنامه توصیه میشود.
اقدامات حرفهای در پرستاری از بیمار معلول حرکتی
پرستار در حین مراقبت روزانه و کمک کردن در انجام فعالیتهای رایج و ضروری، باید بتواند با مجموعهای از اقدامات هدفمند، وضعیت بیمار را پایدار نگه داشته و حتی بهبود دهد. بعضی از این مداخلات شامل موارد زیر هستند:
پیشگیری از زخم بستر
- تغییر وضعیت بیمار هر دو ساعت
- استفاده از تشکهای مخصوص یا کوسنهای طبی
- نظارت روزانه بر وضعیت پوست و پیگیری کوچکترین تغییرات در آن
حفظ تحرک و انعطافپذیری بدنی
چه بیمار شما فیزیوتراپ داشته باشد یا نه، پرستار باید باید به بیمار کمک کند تمرینات کششی و تقویتی در حد توان خود انجام دهد. این کار باید به طور منظم و روزانه باشد تا جلوی آتروفی عضلانی و خشکی مفاصل را بگیرد.
کنترل درد
بخشی از مدیریت درد در بیماران معلول با دارودرمانی انجام میشود، و بخش دیگر آن که معمولا درد ناشی از اسپاسم عضلانی و کاهش اثر داروست، با روشهای غیردارویی مانند ماساژ دادن یا آبدرمانی و توسط پرستار و مراقب بیمار در منزل کنترل میشود.
حمایت روانی و عاطفی
در زندگی مدرن امروزی، محدودیت در حرکت کردن و ناتوانی از انجام فعالیتهای شخصی و اجتماعی برای بسیاری از بیماران با اضطراب، انزوا یا افسردگی همراه است. پرستار باید توانایی شناسایی نشانههای روانی را داشته باشد و در صورت نیاز، اقدامات زیر را انجام دهد:
- برقراری و تقویت ارتباط صمیمانه و مداوم با بیمار
- مشارکت دادن او در تصمیمگیریهای مختلف
- آموزش خانواده برای پرهیز از رفتارهای دلسوزانه افراطی و جایگزینی آن با حمایت هدفمند و نرمال
- تشویق بیمار به شرکت در جلسات گروهی یا مشاوره تخصصی با تراپیست
نقش فناوری در مراقبت از بیمار معلول حرکتی
خوشبختانه، ابزارها و ابداعات نوآورانه در زندگی امروز کم نیستند و علم پزشکی و تجهیزات آن نیز، از این عرصه عقب نماندهاند. تجهیزات کمکی پیشرفتهای که این روزها در تمام فروشگاههای تجهیزات پزشکی انواع مختلف آنها پیدا میشود، کیفیت زندگی بیماران معلول را به شکل چشمگیری بهبود میبخشند. پرستار بیمار در منزل بهتر است با این ابزارها آشنا باشد، بهترین نوع آن را متناسب با نیاز و شرایط بیمار پیشنهاد دهد و روش صحیح استفاده از آنها را بداند.
بعضی از تجهیزات پزشکی مناسب بیماران معلول حرکتی عبارتاند از:
- ویلچرهای هوشمند دارای کنترل الکترونیکی
- تختهای قابل تنظیم و انعطافپذیر برای جلوگیری از ایجاد زخم بستر
- واکر یا عصا های با قابلیت تنظیم ارتفاع
- ابزارهای کمکی برای غذا خوردن، حمام کردن یا جابجا شدن
مزایای حضور پرستار بیمار در منزل
افرادی که مراقبت از بیمار معلول در خانه را به نگهداری از بیمار در مراکز خاص ترجیح میدهند، معتقدند که ارتباط بیمار با خانواده و حضور او در محیط امن و آشنای خود، تاثیر مثبتی در کیفیت زندگی او دارد. وظایفی که پرستاران بیمار معلول در خانه به عهده دارند و نقش آنها در بهبود وضعیت بیمار، شامل موارد زیر میشود:
- تنظیم برنامه دارویی و غذایی
- نظارت روزانه بر وضعیت بیمار
- آموزش خانواده و مراقبان بیمار در خانه
- پیگیری اقدامات توانبخشی و درمانی
- برقراری ارتباط عاطفی با بیمار و کاهش ریسک ابتلا به بیماریهای روحی
- کمک به حفظ استقلال بیمار
پرستار بیمار معلول حرکتی باید چه ویژگیهایی داشته باشد؟
دلایل مهمی وجود دارد که استخدام پرستار حرفهای برای مراقبت از بیمار معلول در خانه را توجیه میکند. پرستاری از معلولان یک امر تخصصی بوده و افراد عادی و فاقد تخصص و تجربه در این زمینه، از عهده آن برنمیآیند. برای اینکه پرستاران بتوانند خدمات مؤثر و بهروز ارائه دهند، آموزش مداوم ضروری است. پیشنهاد سفیران آرامش برای استخدام پرستار بیمار در منزل، این است که از افراد با ویژگیهای زیر کمک بگیرید:
- پرستارانی که دورههای تخصصی پرستاری توانبخشی گذراندهاند
- پرستارانی که با مطالعه منابع علمی و شرکت در همایشهای داخلی و بینالمللی اطلاعات خود را بهروز میکنند
- افرادی که تجربه مشابه در این زمینه داشتهاند و با چالشهای آن آشنا هستند
در پایان
پرستاری از بیمار معلول حرکتی، به انجام دادن کارهای روزمره و وظایف فیزیکی محدود نمیشود، بلکه برای پرستاری از بیمار معلول در خانه نیاز به همدلی، تخصص و برنامهریزی دارید. شاید کمتر کسی از معجزه حضور پرستار بیمار در منزل آگاه باشد و برای این کار زمان و انرژی لازم را صرف کند، اما تحقیقات ثابت کرده است که با مراقبت مستمر، تخصصی و باکیفیت میتوان کیفیت زندگی این بیماران را به طور چشمگیری بهبود بخشید.
موسسه سفیران آرامش، بهترین مرکز تخصصی پرستاری در منزل است که با تیم مجرب خود آماده همراهی شما در مراقبت از عزیزان مبتلا به معلولیت حرکتی شماست. برای اطلاع از جزئیات همکاری و خدمات این مجموعه، با کارشناسان ما تماس بگیرید.
بدون دیدگاه